In deze tekst wordt ingegaan op de publicaties tussen september 1999 en nu en wordt verslag gedaan van congresbezoek en persoonlijke communicatie met collega's in binnen en buitenland. Wat in de medische literatuur is uitgekomen staat op bijgevoegde referentielijst vermeld. Aan deze lijst moet het zeer recente artikel toegevoegd worden van Mieke van Haelst en collega's in het American Journal of Medical Genetics (2000); 1994:170-173 (zie referentie). Zij beschrijven twee kinderen waarbij onverwachte en levensbedreigende complicaties optraden. Het eerste patiëntje had een ernstige vernauwing van de rechter hoofdbronchus waarvoor chirurgie nodig was. Daarbij had hij een galgangatresie waarvoor ook chirurgie nodig was. Het tweede kind dat hier beschreven wordt werd geboren met een hernia van het diafragma (middenrifbreuk), een aandoening die meerdere keren bij Kabuki syndroom beschreven is. Als gevolg van dit aangeboren gebrek had hij onderontwikkeling van de longen. Voedingsproblemen bleken op ernstige reflux te berusten. Hij onderging vele chirurgische ingrepen en overleed uiteindelijk op 3 jarige leeftijd aan de gevolgen van alle problemen. Van beide kinderen staat een foto in het artikel die klopt met de klinische diagnose van Kabuki syndroom.

Winnie Courtens en haar collega's uit Brussel (zie referentie), een moeder en een dochter waarmee zij verder willen onderbouwen dat Kabuki syndroom autosomaal dominant overdraagbaar kan zijn. In het artikel staat een overzicht van de bekende familiaire situaties met Kabuki syndroom tot op heden. Bij dit artikel wil ik een kanttekening maken. Persoonlijk ben ik niet overtuigd van de klinische diagnose in deze moeder met kind. Hetzelfde heb ik vorig jaar ook aangegeven want deze publicatie was toen als voordracht gepresenteerd op het congres over dysmorfologie in Straatsburg. In het overzicht over familiaire situaties staat ook de publicatie van Ilyina uit 1995 vermeld. Deze publicatie is wegens gebrek aan foto's niet te controleren en moet in mijn ogen gewantrouwd worden.

Gabrielli en collega's uit Milaan (zie referentie) beschrijven in een kinderartsentijdschrift de behandeling met groeihormoon in twee patiënten met Kabuki syndroom. De klinische diagnose bij patiënt 1 is op grond van de gegevens en de foto (slechte kopie), moeilijk te bevestigen. De tweede patiënt heeft in mijn ogen zeker geen Kabuki syndroom. Algemene boodschap hierbij is dat de groei van elk kind individueel bekeken moet worden als er aanwijzingen zijn voor een groeihormoontekort dat er een indicatie ligt om deze behandeling te starten. Een Belgische patiënt beschreven door prof. Koen Devriendt krijgt deze therapie.

Uit Japan komt het artikel van Igawa en collega's (zie referentie) over binnenoorafwijkingen in Kabuki syndroom. Zij beschrijven drie patiënten met een klinisch overtuigende of zeer waarschijnlijke diagnose die alle drie dysplasie (verkeerde aanleg) van het binnenoor hadden. Dit is eerder bij een Frans patiëntje ook gemeld. Het lijkt verstandig om bij de Kabuki kinderen, in elk geval als er gehoorsproblemen zijn, een CT of MRI-onderzoek van het binnenoor te laten doen. Vroege behandeling is hier mogelijk aan de orde.

Irma Kluijt en collega's uit de VU in Amsterdam (zie referentie), in samenwerking met Franse en Amerikaanse en Deense collega's, beschrijven 6 patiëntjes met Kabuki syndroom en besteden speciale aandacht aan de oogkenmerken. De patiënten zijn allen met foto vermeld en zijn klinisch correct gediagnosticeerd. Omdat er een grote variatie aan oogkenmerken inmiddels beschreven is raden zij routine oogonderzoek aan bij elke patiënt met Kabuki syndroom. Zij geven ook een overzicht wat er inmiddels in de medische literatuur aan oogafwijkingen bij Kabuki syndroom gepubliceerd is en hoe vaak. Strabisme (scheel zien) en blauw zien van het oogwit komen erg vaak voor (43 keer resp. 44 gemeld). Tien keer vermeld inmiddels is een te klein oog/ een te klein hoornvlies, of een coloboma. Negen keer staat de melding verziend of bijziend vermeld. Doffe hoornvliezen of Peters anomalie (een aandoening van de voorste oogkamer) zijn vijf keer vermeld, staar drie keer. In incidentele gevallen worden dan nog nystagmus (trillen van het oog), verlammingen van een oogspier, en te groot hoornvlies of retina veranderingen gemeld.

Uit Italië (A. Donadio en collega's) (zie referentie) kwam in 2000 een korte melding over Kabuki syndroom en diafragma defecten. Zij beschrijven een Italiaanse patiënt met een diafragma afwijking. De foto van dit meisje in mijn ogen echter niet passend bij Kabuki syndroom.

Uit Manchester beschreven door Julie M. McGaughran, samen met Dian Donnai en Jill Clayton-Smith, (zie referentie) de melding over galgangatresie bij Kabuki syndroom. Deze aandoening werd chirurgisch behandeld. Op 4 maanden werd de klinische diagnose Kabuki syndroom gesteld. Hoewel geen foto bij deze korte publicatie staat, heb ik vertrouwen in deze melding gezien de tekst en de herkomst van het artikel.

Het laatste artikel dat hier besproken wordt is dat van Di Gennaro en collega's uit Rome (zie referentie). Zij vestigden de aandacht op de centrale zenuwstelselafwijkingen die beschreven zijn bij Kabuki syndroom. Zij meldden het verhaal van een Italiaans kind met Kabuki syndroom die ook epilepsie kreeg. Op de MRI van de hersenen werden veranderingen in de hersenenwindingen gezien (polymicrochirie). Zij vatten de literatuur samen over hersenaanlegstoornissen bij kinderen met Kabuki syndroom. Hierin is geen vaste lijn te ontdekken. Er zijn kinderen met een kleine schedel zonder hersenaanlegproblemen maar ook kinderen met een cyste of met een wat kleinere kleine hersenen, veranderingen in de verhouding witte en grijze stof, of onrijpheid in het algemeen.

In mei jl. was het congres van de European Society of Human Genetics in Amsterdam. Dr. C. Schrander-Stumpel had daar samen met dr. J. Schrander, kinderarts, een posterpresentatie over het raakvlak tussen de klinische genetica en de kindergeneeskunde. Zij hebben daar zo hun ideeën over en doen al jarenlang samen poli voor wat zij de bijzondere kinderen noemen. Deze poster werd geïllustreerd met twee patiëntenverhalen. Martijn Vergouwen was een van de patiënten. Kabuki syndroom is een van de medische diagnose die vragen om een multidisciplinaire aanpak. Deze poster zal ook getoond worden op de nascholing voor kinderartsen door de afdeling kindergeneeskunde van het academisch ziekenhuis Maastricht. Deze nascholing vindt twee keer plaats met hetzelfde programma en wel op 28 september 2000 en op 12 oktober 2000. Ook zal de poster nog eens vertoond worden op het najaarssymposium van de Nederlandse Anthropogenetische Vereniging te Noordwijkerhout. De presentatie van de poster op het congres in Amsterdam trok veel belangstelling en heeft onder meer geresulteerd in een uitnodiging door het bestuur van de European Society of Human Genetics om naar Helsinki te komen. September jl. werd te Helsinki een workshop gehouden over "genetic services", met andere woorden hoe de klinische genetica het beste de bevolking c.q. de patiënten zou kunnen bereiken. Dr. Schrander-Stumpel vertelde tijdens deze workshop over haar ervaringen als twee specialisten (de klinisch geneticus en de kinderarts) samenwerken en hoe dit ten voordele van de kinderen en hun ouders kan en moet zijn.

In augustus werd de 21^e David W. Smith Workshop in San Diego, USA, bezocht. Er was een poster over Kabuki syndroom. Helga Toriello meldde dat in de Amerikaanse groep Kabuki kinderen ca 40% met de ogen open slaapt, in vergelijking met ongeveer 5% in de algemene bevolking.

Eveneens vond in augustus het wereldcongres van de IASSID (de internationale organisatie voor wetenschappelijke studie naar verstandelijke beperkingen) in Seattle (VS) plaats. Op dit vierjaarlijks wereldcongres waren meer dan 1200 sprekers met evenzoveel bijdragen over een veelheid van onderwerpen. Het Kabuki syndroom kwam hier aan de orde in een bijdrage van dr. Curfs en dr. Schrander.

Begin september werd de 11^e Meeting on Dysmorpology in Straatsburg bezocht. Ook hier was geen enkele voordracht over Kabuki syndroom, wel op de "unknown sessie" de vraag naar het syndroom bij een paar kinderen; het antwoord was steeds "nee". Begin november zal dr. Schrander de Birth Defects Meeting te Manchester bezoeken. Als hier relevante informatie naar voren komt, wordt dit aan de voorzitter van het Netwerk gemeld.

Met vele collega's en binnen en buitenland werd de afgelopen maanden gesproken en werden geen doorbraken richting de oorzaak van het Kabuki syndroom gehoord. Mw. Vergouwen gaf het e-mail adres van Karen Russell door dat op de website vermeld stond en waar voor bloedonderzoek (gericht op de oorzaak) geworven werd. Recent werd telefonisch overlegd met prof. Jeffrey Ming in Philadelphia, de "baas" van Karen Russell. Hij vertelde mij dat er geen concreet idee is waar men het gen voor Kabuki syndroom moet zoeken. Wat zij momenteel doen is bloed van het kind en zijn of haar ouders prikken, DNA isoleren en opslaan totdat men wel een concreet idee heeft. Vaak wordt in de genetische research gebruik gemaakt van zogenaamde muizenmodellen (een muis die de aandoening heeft die bij de mens ook herkend wordt). Voor Kabuki syndroom is echter geen muizenmodel herkend of beschikbaar. Wij hebben samen wat gefilosofeerd over onze ideeën over mogelijke oorzaken en we leken het volledig eens te zijn. Hij had recent gesproken met dr. Niikawa die in algemeenheden zei dat er aan gewerkt wordt.

Zoals de lezer bekend, adviseert dr. Schrander-Stumpel met klem dat alle kinderen met een klinische diagnose van Kabuki syndroom heel goed zijn onderzocht in het chromosoomlaboratorium, liefst met de allernieuwste technieken. In haar overtuiging zal in een subgroep van de kinderen met Kabuki syndroom een kleine chromosoomafwijking gevonden worden. In een volgende nieuwsbrief komen wij hier waarschijnlijk op terug.